مقدمه
اجرای پوشش ساندویچ پانل سوله، در سالهای اخیر، استفاده از ساندویچ پانلها در اجرای پوشش سقف و دیوار سولههای صنعتی، کشاورزی و ورزشی جایگاه ویژهای پیدا کرده است. این نوع پوششها به دلیل مزایای متعدد مانند سبک بودن، سرعت در نصب، عایق بودن در برابر حرارت و صدا، و دوام بالا، جایگزین مناسبی برای مصالح سنتی محسوب میشوند. ساندویچ پانلها معمولاً شامل دو لایه ورق فلزی (مانند ورق گالوانیزه، آلوزینک یا آلومینیوم) و یک لایه هسته عایق (اغلب پلییورتان، پلیاستایرن یا پشم سنگ) هستند که ساختار آنها باعث تقویت خواص مکانیکی و عملکرد حرارتی سوله میشود.
در این مطلب، فرآیند اجرا، الزامات فنی، نکات کلیدی، استانداردهای موجود، مشکلات احتمالی و راهکارهای پیشنهادی برای اجرای سقف سوله را به طور کامل و دقیق تشریح خواهیم کرد.
۱. انتخاب و مشخصات فنی ساندویچ پانل
۱-۱. نوع ساندویچ پانل
ساندویچ پانلهای مورد استفاده در سولهها عموماً به دو نوع سقفی و دیواری تقسیم میشوند که هر یک دارای طراحی پروفیل متفاوت و ویژگیهای خاص خود هستند:
– ساندویچ پانل سقفی: دارای اورلپ مخصوص (Overlapping) جهت جلوگیری از نفوذ آب و باد، با برجستگیها و شیارهای تقویتکننده.
– ساندویچ پانل دیواری: پروفیل سادهتر، با انواع اتصال فاق و زبانه و لبههای قفل شونده جهت افزایش آبندی و عایق کاری.
۱-۲. ضخامت و دانسیته
– ضخامت کل پانل: معمولاً در محدوده ۴ تا ۲۰ سانتیمتر بسته به نیاز پروژه متغیر است. برای سقف سولههای صنعتی ضخامت ۸ تا ۱۰ سانتیمتر مرسومترین گزینه است.
– دانسیته هسته: پلییورتان ۴۰ تا ۴۲ کیلوگرم بر متر مکعب، پلیاستایرن ۱۵ تا ۲۰ کیلوگرم بر متر مکعب، و برای پشم سنگ ۱۰۰ تا ۱۲۰ کیلوگرم بر متر مکعب توصیه میشود.
– ضخامت ورقها: ورقهای گالوانیزه معمولاً با ضخامت ۰.۴ الی ۰.۷ میلیمتر استفاده میشوند؛ قسمت رویه (نمای بیرونی) میتواند ضخیمتر انتخاب شود تا دوام سطحی افزایش یابد.
۱-۳. پوشش سطحی ورق
– رنگ پودری الکترواستاتیک پلیاستر
– روکش آلوزینک برای مقاومت بیشتر در برابر زنگزدگی و اشعه UV
– رنگ PVDF برای مناطق با خوردگی شیمیایی بالا
۱-۴. طول، عرض و روشهای برش
– طول: پانلها معمولاً مطابق پلان اجرایی و فاصله بین ستونهای سوله تا عرض ۱۲ تا ۱۴ متر هم قابل سفارش هستند که پیشنهاد میشود به منظور سهولت حمل و نقل، طول قطعات متناسب با ظرفیت ترانزیت انتخاب شود.
– عرض: معمولاً بین ۹۸ تا ۱۰۷ سانتیمتر مفید، و تا ۱۲۰ سانتیمتر اسمی بسته به نوع قفل و پروفیل.
۲. آمادهسازی سازه سوله برای نصب ساندویچ پانل
۲-۱. بررسی سازه و زیرسازی
– تراز بودن تیرها و خرپا: دقت به افقی بودن (Level) تیر ریزی، جلوگیری از وجود پیچش یا خمیدگی. هر گونه تاب برداشتن سازه بر مونتاژ پانل اثر منفی میگذارد.
– آکس تیرهای حامل: فاصله مرکز به مرکز (آکس) تیرهای حمال میبایست طبق استاندارد سازه و مطابق با جدول مقاومت پانل تعیین شود. هرچه آکس تیرها کمتر باشد، خیز سقف و لرزش کاهش مییابد.
– نقاط اتصال: پیشبینی پلیتها و قوطیهای تقویتی در محلهای نصب فلاشینگها و آبروها
۲-۲. زیرسازی متناسب با پانل
– نصب کمربند (زیرسازی افقی): در پانلهای دیواری باید در فواصل معین کمربند کشی افقی صورت گیرد تا وزن پانل و فشار باد به صورت یکنواخت منتقل شود.
– استفاده از فوم پلیاورتان پاششی یا نوار اسفنجی بین سازه و پانل جهت آببندی و کاهش لرزش
۲-۳. کنترل ابعاد بازشوها و نقاط تأسیساتی
– جانمایی جای هواکشها، پنجرهها، دودکش، دربهای بزرگ سوله (رفتنرو، خروج اضطراری و …)
– در نظر گرفتن ابعاد دقیق قبل از سفارش و برش پانلها
۳. حمل و انبارش ساندویچ پانلها
۳-۱. نحوه حمل
– استفاده از بالابر ملایم یا لیفتراک با تکیهگاههای پشتیبانی جهت جلوگیری از تاب برداشتن پانلها
– حمل پانلها به صورت افقی یا زاویه ۱۰ تا ۱۵ درجه به منظور بالا بردن مقاومت در برابر لرزش
– جلوگیری از پرتاب یا کشیدن پانلها برای عدم آسیب به اتصالات و پوشش رنگی
۳-۲. انبارش در محل پروژه
– ذخیره پانلها روی سطح کاملاً صاف و خشک
– قرار دادن فاصلهگذارهای پلیمری بین هر دو پانل
– پوشاندن با مواد ضد آب
– اجتناب از قرارگیری در معرض تابش مستقیم آفتاب تا حد امکان پیش از نصب
۴. فرآیند نصب ساندویچ پانل روی سوله
۴-۱. اجرای پانل سقفی
۴-۱-۱. نصب پروفیلهای فلزی جانبی
– نصب پروفیل انتهایی به عنوان ساپورت لبه سقف (مانند آبرو و فلشینگ تاج)
– کنترل صافی پروفیلها و اتصال آنها با جوش یا پیچ خودکار به سازه اصلی
۴-۱-۲. مونتاژ پانلها
– قرارگیری اولین پانل مطابق نقشه اجرایی و تراز نمودن آن؛ این پانل مبنای ادامه نصب است.
– همپوشانی بین پانلهایی که مجهز به اورلپ (Overlap) یا قفل مکانیکی هستند
– وارد کردن نوار آببندی (گاسکت یا فوم پلیاورتان) در محل اورلپها برای آببندی مطمئن
۴-۱-۳. پیچکاری
– استفاده از پیچهای خودکار واشردار مخصوص ساندویچ پانل (معمولاً پیچ سلفدرلینگ با طول ۷ سانتیمتر به بالا)
– پیچکاری از محل شیارهای برجسته و روی زیرساز (تیر فرعی یا پرلین)
– فاصله مجاز پیچها: بین ۳۰ تا ۵۰ سانتیمتر بر مبنای الزامات باد منطقه و نوع پروژه
– محکم نمودن پیچ بدون له شدن سطح پانل و ایجاد فرورفتگی
۴-۱-۴. نصب قطعات کناری و تکمیلی
– نصب آبروهای سقفی جهت هدایت صحیح آب باران، اهمیت اجرای شیب مناسب (حدود یک درصد)
– نصب فلاشینگهای کناری، تاج و پشتبام با رعایت همپوشانی مناسب جهت جلوگیری از نفوذ آب و گردوغبار
– بررسی زوایای تقاطع (در کنجها و تلاقی با دیوار) و اجرای آببندی مجدد با سیلانت پلی یورتان یا ماستیک
۴-۲. اجرای پانل دیواری
۴-۲-۱. برش دقیق پانلها بر اساس نقشه اجرایی
– هر پانل پیش از نصب با توجه به موقعیت بازشوها، زوایا و محل نصب فلاشینگ برش داده شده، لبههای تماس پانل داخل فلاشینگ قرار میگیرد تا آب بندی کامل صورت گیرد.
– هنگام برش باید از دیسک مخصوص یا اره گردبر با دندانه ریز استفاده شود تا لبه پانل شکسته نشود یا حرارت بالای برش به عایق میانی و پوشش رنگی آسیب نرساند.
۴-۲-۲. مونتاژ عمودی یا افقی پانل (وابسته به نقشه و نما)
– نصب پانلها ابتدا از گوشه پایینی آغاز شده و هر پانل بعدی با ترتیب مناسب فاق و زبانه (Tongue & Groove) جفت میشود.
– ترازبندی با شاقول لیزری یا شاقول بنایی جهت نمای ظاهری بی نقص
– وارد کردن فوم یا درزگیر مخصوص بین دو پانل برای اطمینان از عدم نفوذ هوا و گردوغبار
۴-۲-۳. پیچکاری و آببندی
– پیچ مخصوص پانل دیواری با طول مناسب انتخاب شده و از فوم یا نوار آببند تخت زیر سرپیچ استفاده میشود.
– فاصله عمودی بین پیچها باید بر اساس مقاومت سازهای و وزن پانل تنظیم شود.
– پس از نصب، نقاط اتصال پیچها با لاستیک EPDM یا سیلانت پوشانده میشود.
۵. نکات کلیدی اجرایی و مشکلات رایج در نصب ساندویچ پانل سوله
۵-۱. توجه به عایقکاری حرارتی و صوتی
– در محلهای اتصال پانلها باید از نوار یا ماستیک مخصوص استفاده شود، تا عبور حرارت و صوت به حداقل رسد.
– در مناطق با رطوبت بالا، لایه بخاربند یا عایق ضد رطوبت (ویپر باریر) توصیه میگردد.
– به ویژه برای سولهی سردخانه یا با پروسههای حساس دمایی، بررسی دمای نقطه شبنم (Dew Point) جهت پیشگیری از تعریق روی پانل اهمیت زیادی دارد.
۵-۲. آببندی کامل ساندویچ پانل سوله
یک اشتباه رایج، بیتوجهی به نقاط ضعف آببندی مانند:
– محل تقاطع پانل با فلاشینگها
– اطراف اتصالات تأسیساتی (فوترها، سیستم روشنایی، تهویه و …)
– درزهای بین پانل و سازه پیرامونی
– راهکار: استفاده از چسب پلیاورتان، اِپوکسی یا سیلیکون صنعتی به صورت نواری گسترده و در دو مرحله (قبل و بعد از نصب)
۵-۳. مقابله با شرایط دمایی و سرمایی شدید
– رعایت دمای محیط هنگام اجرای پانل (برای پلییورتان حداقل ۱۰ درجه توصیه میشود)
– درپوش انداختن روی پانل پس از نصب اگر تا چند روز بخشی از سقف تمام نشده، برای جلوگیری از نفوذ آب یا برف در نقاط باز بازپوشش.
۵-۴. جلوگیری از زنگزدگی و خوردگی
– پنلها به ویژه در مناطق شرجی و با گازهای خورنده، باید با روکش آلوزینک یا پلیاستر ضد خورندگی تهیه شوند.
– استفاده از پیچها و اتصالات استیل یا با روکش گالوانیزه قوی
– آزمایش پوشش رنگی طبق استاندارد ASTM B117 جهت تست مقاومت خوردگی
۶. استانداردهای مربوط به ساندویچ پانل و اجرای پوشش سوله
۶-۱. استانداردهای ملی ایران و بینالمللی
– استاندارد ملی ایران ۱۴۱۸۹: الزامات ساندویچ پانلهای عایق پیشساخته
– EN 14509: استاندارد اروپایی برای طراحی و تولید ساندویچ پانل با هسته عایق
– ASTM C518: تعیین ضریب هدایت حرارتی (Thermal Conductivity)
– EN 13501-1: طبقهبندی آتشسوزی
۶-۲. آزمایشهای کنترل کیفیت
– تست خمش و مقاومت مکانیکی (Flexural Strength Test)
– تست کندس (Condensation Test) برای بررسی رفتار پانل در مواجهه با سرد و گرم ناگهانی
– تست پایداری ابعادی، میزان تورم و انبساط در پانلهای پلیمری
۶-۳. الزامات ایمنی
– نحوه حمل و جابجایی ایمن پانلها
– استفاده از تجهیزات حفاظت فردی هنگام نصب (کلاه ایمنی، دستکش ضد برش، کفش ایمنی و …)
– نصب داربست یا سازه حفاظتی در ارتفاعات بالا
۷. نکات تخصصی مربوط به نصب فلاشینگ و آبروها
۷-۱. اجزای فلاشینگ و آبرو پوشش سقف سوله
– فلاشینگ تاج: پوشش روی لبه سقف، جلوگیری از نفوذ باد و آب
– فلاشینگ دیواری: درزگیر سراسری لبه پنجرهها، درها و نقاط اتصالی
– آبرو: جمعآوری آب باران و هدایت به پایینبرها (داکت یا ناودانی)
– درپوش انتهایی: پوشش قسمت برش خورده پانل
۷-۲. نحوه اتصال فلاشینگ
– استفاده از پیچ خودکار کوتاه (جهت عدم نفوذ پیچ تا لایه عایق میانی)
– همپوشانی لبهها تا حداقل ۱۰ سانتیمتر برای جلوگیری از لپه شدن آب بین دو فلاشینگ
– اجرای آببندی دوم با چسب پلییورتان یا ماستیک در صورت قرارگیری پروژه در مناطق پربارش یا بادخیز
۸. نگهداری و تعمیر ساندویچ پانل سوله
۸-۱. بررسی دورهای
– بازدید سالیانه بابت مشاهده خوردگی، زنگزدگی، لق شدن اتصالات و جمع شدن آب در نقاط ضعف
– تعویض پیچهای زنگزده، بررسی سلامت آبروها و پاکسازی عایقهای ضربه خورده یا له شده
۸-۲. تعمیر آسیبها
– خراش روی ورق: در صورت جزئی بودن با رنگ ریتاچ بازسازی شود
– نفوذ آب: ابتدا علت شناسایی، رفع درز باز، خشک کردن زیرپوششها
– پارگی یا ضربه عمیق: جایگزینی قطعه آسیبدیده پانل به صورت موضعی
۸-۳. خدمات پس از نصب
– مشاوره جهت افزایش طول عمر مفید پانل از طریق روکش اضافی یا استفاده از روکش آنتیباکتریال برای پوشش سولههای غذایی و دارویی
نتیجهگیری
اجرای پوشش ساندویچ پانل سوله به دانش فنی بالا، دقت اجرایی، انتخاب نوع و ضخامت مناسب پانل و رعایت استانداردهای اجرایی نیازمند است. توجه به جزئیات نصب (از حمل تا آببندی نهایی)، زیرسازی و همپوشانی درست فلاشینگها، نه تنها دوام بلکه کیفیت عملکرد حرارتی، صوتی و سازهای این پوششها را تضمین میکند. همچنین نگهداری صحیح و بررسیهای دورهای، احتمال بروز آسیبهای ساختاری و هزینههای تعمیراتی را به شکل چشمگیری کاهش میدهد. رعایت این نکات، در نهایت بهرهوری پروژه و رضایت کارفرما را به ارمغان خواهد آورد.
بدون دیدگاه